ویکی پدیا :
کلهپاچه یک غذای سنتی است که در خاورمیانه و قفقاز جنوبی متداول است. روش طبخ آن در کشورهای مختلف کمابیش مشابه بوده و در ایران و ترکیه
کلهپاچه، در کشورهای عربی بلغارستان
پاچه، و در جنوب قفقاز (ارمنستان، آذربایجان و گرجستان) خاش نامیده میشود. این غذا بسیار چرب و پرانرژی است. کسانی که چربی خون بالایی دارند یا کلسترول و اسید اوریک خونشان بالاست و مبتلا به نقرس هستند، باید از مصرف
کلهپاچه اجتناب کنند.
کلهپاچه از پختن سر و دست و پای و اندامهای درونی گوسفند (در جنوب قفقاز گوساله) تهیه میگردد. اجزای این غذا شامل: بناگوش - زبان - مغز - چشم -
گوشت صورت و پاچه میباشد. واحد شمارش
کلهپاچه دست بوده و هر دست شامل یک
کله و چهار
پاچه میباشد. آب این غذا نیز به عنوان پیش غذا به همراه نان خورده میشود.
کله پاچه غذایی دیرپز است و طبخ آن زمان زیادی طول میکشد.
کله پاچه را گاه با آبلیمو سرو میکنند.
کلهپاچه در ایران معمولاً در رستورانهای خاصی به نام
کلهپزی یا
طباخی سرو میشود. کلهپزها تقریباً همیشه سر کار هستند. مواد اولیه صبح به دست طباخ میرسد. طباخ تا ظهر آن را پاک کرده و آماده طبخ میکند و سرانجام از ظهر تا صبح فردا آن را میپزد. بر اساس یک سنت قدیمی، شبهای پایانی ماه رمضان (۲۳ رمضان و شب کشته شدن ابن ملجم) فروش کلهپزها زیاد میشود و مشتریان بیشتری تمایل به خرید
کلهپاچه دارند. در سال ۱۳۹۲ خورشیدی هیئت باستانشناسی ایران و ایتالیا، در گورهای کشف شده در محوطه باستانی چَلو در استان خراسان شمالی، ظروفی سفالی یافتند که در آن بقایای
کله و پاچه دیده شد. این گورها مربوط به سه هزار و ۷۰۰ سال تا چهار هزار و ۲۰۰ سال هستند و به گفته کارشناسان در کنار برخی اجساد، ظرفی به شکل کاسه گذاشته شدهاست که در آن بقای سر گوسفند و چهار
پاچه قابل رویت است. این موضوع نشان میدهد که احتمالاً
کله پاچه غذای محبوب آنها بوده که پس از مرگ به آنها هدیه شدهاست.