ویکی پدیا : زغالاخته یا زغال (نام علمی: Cornus mas) درختچه بلند یا درخت کوچک برگریز (خزانکننده) از خانوادهٔ گیاهان گلدار دولپهای و تیرهٔ زغالاختهایان است که درخت آن در ایران به بلندی ۸ متر و قطر ۱۵ تا ۱۹ سانتیمتر میرسد. این گیاه بومی غرب آسیا تا جنوب اروپا (ایران، آذربایجان، ارمنستان، آسیای جنوب غربی و اروپای جنوبی) است. میوهٔ آن نیز زغالاخته یا زغال نامیده میشود. پوست تنه این درخت قهوهای است و برگهایش تخممرغی شکل با انتهایی نوکدار و پشتبرگ کمرنگ است. هر برگ سه تا پنج رگبرگ دارد. گلهای زغالاخته کوچک، زردرنگ و زودرس هستند و در پایان زمستان بر درخت پدیدار میشوند. میوه آن شفت آویزان و بهشکل بیضی کشیده و به رنگ سرخ تیره و به درازای تقریباً ۱۲ میلیمتر میباشد. در ایران این درخت بیشتر در ارسباران و هیر (قزوین) میروید. میوه زغالاخته ترش مزه است. از میوهٔ رسیدهٔ این گیاه کمپوت و مربا تولید کرده و یا به صورت خشکبار مانند آلبالوی خشک مصرف میشود. اخیراً لواشک زغال اخته کلیبر، با بسته بندی حرفه ای، به بازار آمده است.ﻃﺒﻖ ﻧﺘﺎیﺞ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه در یک مطالعه اخیر، ﭼﻨﻴﻦ اﺳﺘﻨﺒﺎط ﻣﻲﺷﻮد کﻪ ﻣﺼﺮف ﻣﻴﻮه ی زﻏﺎل اﺧﺘﻪ دارای آﺛﺎر ﻫﻴﭙﻮﮔﻠﻴﺴﻤﻴﻚ ﺑﻮده اﺳﺖ و ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺳﺒﺐ ﺑﻬﺒﻮد ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﺎﻓﺘﻲ ﭘﺎﻧﻜﺮاس در ﺟﺮﻳﺎن ﺑﻴﻤﺎری دﻳﺎﺑﺖ ﮔﺮدد ﻛﻪ ﺷﺎﻳﺪ اﻳﻦ اﺛﺮات ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ وﺟﻮد آﻧﺘﻮﺳﻴﺎﻧﻴﻦ ﻫﺎ و ﺳﺎﻳﺮ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت آﻧﺘﻲ اﻛﺴﻴﺪاﻧﻲ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻴﻮه ﺑﺎﺷﺪ. خواص دارویی دیگر زغال اخته نیز بصورت گسترده تحت مطالعه قرار گرفته و در مجلات تخصصی گزارش شده است.
تکدانه : خواص زغال لخته - ۱. طبع زغال اخته كمي سرد و خشك است. ۲. زغال اخته تقويت كننده معده است. ۳. التهام دهندة زخم معده است. ۴. درمانگر اسهال است ۵. براي صفرا مفيد است. ۶. براي رفع تشنگي از آب زغال اخته استفاده كنيد. ۷. براي كساني كه واريس دارند زغال اخته ميوه مناسبي است. ۸. زغال اخته اختلالات جريان خون را بهبود ميبخشد و قدرت بينايي را زياد مي كند. ۹. كساني كه فشار خون دارند از مصرف زغال اخته فراموش نكنند. ۱۰. آب زغال اخته براي شستشوي دهان و غرغره بسيار خوب است. همچنين تورم و برفك را از بين مي برد. ۱۱. زغال اخته مقدار فراواني آهن، منيزيم و كلسيم دارد و به همين جهت براي درمان رقيق شدن خون و خونريزي به كار ميرود. ۱۲. براي درمان سرفه آب زغالخته مفید می باشد. ۱۳. كساني كه ورم پروستات دارند از آب زغال اخته در فواصل غذاهاي روزانه استفاده كنند. ۱۴. كساني كه سكته مغزي كردهاند از آب زغال اخته يك ساعت قبل از غذا استفاده كنند.